Hier vindt u een tijdlijn met de door ons gefilmde gebeurtenissen met betrekking tot de mestwet en andere boerenzaken.
TOPMEST 2025
November 2025
Het project TOPMEST levert! Een daling van het ammoniak emissiepotentieel met 50% kan wel en is haalbaar met management maatregelen op het bedrijf. In deze film komen 2 melkveehouders aan het woord, die door enkele eenvoudige, maar goed gekozen, ingrepen de mestkwaliteit van hun vee duidelijk hebben verbeterd. Een ruime beperking van emissiepotentieel is dus haalbaar voor iedereen, ook zonder dure investeringen. Meer info op; www.agrosymbio.be/blog/nieuws-2 of; www.topmest.org
Kennis van bodem geeft je meer
September 2025
Een gezonde bodem is de basis voor ieder melkveebedrijf. Aandacht voor de koe, het rantsoen en de mest is hiervoor enorm belangrijk. ‘Kennis van bodem geeft je meer’ is een project van Water, Land & Dijken in samenwerking met Wij.land en Landzijde. Samen met een groep van 30 veehouders is drie jaar gewerkt aan een gezonde bodem en gezonde mest. In verschillende studiegroep-bijeenkomsten is kennis uitgewisseld over maatregelen die de bedrijfskringloop volgens natuurlijke werkwijze kunnen verbeteren. Dit project is mogelijk gemaakt door Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en provincie Noord-Holland
Biofertiliser
Juni 2025
Natural Farming workshop – Maak je eigen BioFertiliser Om de omschakeling naar een meer natuur-inclusieve of regeneratieve landbouw te versnellen, kunnen boeren zelf preparaten maken die de biologie in hun bedrijfskringloop gaan versterken. Onder de verzamelnaam Natural Farming zijn wereldwijd boeren aan de slag met allerlei recepten om de plantengroei te ondersteunen. Een van de peilers van Natural Farming is het opkweken van gunstige lokale biologie. Vaak gebeurt dit via eenvoudige low cost fermentatieprocessen. In deze workshop maakt een groep boeren (onder leiding van Luc Meeuwissen van AgroSymbio) een basisrecept van melkzuur gefermenteerde bosgrond ook gekend als EM Cubana of LiFoFer. Dit ferment met gunstige biologie kan breed ingezet worden op elke boerderij : voor stalhygiëne, biologisch aanzuren van drijfmest, in de potstal, voor het verteren van groenbemesters en teeltresten, als zaadcoating, voor het natuurlijk cheleren van sporenelement, etc Wie interesse heeft in zo’n workshop, kan een bericht laten op www.agrosymbio.be
Mest Demo
Juni 2025
Op vrijdagmiddag 6 juni 2025 organiseerden de collega organisaties VBBM en NetwerkGRONDIG een DEMO bovengronds mest aanwenden. Verschillende technieken en innovaties werden live getoond op het gebied van bovengronds mest aanwenden. Een deel van de melkveehouders ziet deze manier van aanwenden als natuurlijk en onmisbaar onderdeel binnen hun bedrijf. Het was een goede gelegenheid om kennis te maken met innovaties van leden. Doorontwikkeling van de giertank en ketsplaat zijn welkom en wenselijk. De organisaties rekenen op een blijvende vrijstelling voor de groep melkveehouders, zodat zij hun mest op hun eigen wijze uit kunnen blijven rijden. Eén van de innovaties die te zien was, is ontwikkeld door de gastheer van de DEMO Jan Graveland, melkveehouder in Oudewater. Hij ontwierp samen met zijn mechanisatiebedrijf een sleepslangsysteem met baggerpomp. De bediening van de tractor voor de mestpomp en de elektrische waterpomp (voor de mestverdunning) gaat met de smartphone. De mest wordt verspreid via vier verticaal-verdelers. Met behulp van de baggerpomp wordt er direct slootwater overheen gesproeid. Naast het sleepslangsysteem zijn op de DEMO nog vier andere technieken aan het werk te zien geweest: de Moescha schwenk verteiler, die van de mest dikke druppels maakt. Deze druppel heeft een relatief kleiner oppervlak waardoor er minder stikstof vervliegt. De derde innovatie is een Ketsplaat met emissie- reducerende zijplaten, omdat de werkbreedte 12 tot 15 meteris. Dan is er de Waaier ketsplaat 2.0 met knikje te zien. Een Ketsplaat met emissie-reducerende bovenplaat ook wel exact-verdeler genoemd. En natuurlijk is de ouderwetse ketsplaat in actie te zien als symbool voor de motivaties van de melkveehouders om net als hun koeien de mest op de grond en er niet in te stoppen. Zij zijn ervan overtuigd dat dit de natuurlijke manier is voor benutting van meststoffen én een gezond bodemleven.
Reduceren stikstofemissie. De mestworkshop
April 2025
De film: ‘Reduceren stikstofemissie. De mestworkshop’ is een vervolg op de film; ‘Reduceren stikstofemissie? We doen het zelf! ‘Een studiegroep van natuurinclusieve melkveehouders in Gelderland is nu drie jaar bezig en heeft gemiddeld een stikstofreductie van 25% op hun bedrijf behaald. Dit is gelukt door management; aanpassen van het voerspoor en monitoren van boxstrooisel in de stal en de kunstmest op het land. Wat zeker ook van groot belang is of de koe het rantsoen goed kan verteren. Anders gezegd “Voer de koe, niet de mestput!’ In de mestworkshop, die is ontwikkeld door Peter Vanhoof na het TOPMEST onderzoek van vorig jaar, leren de melkveehouders te werken met de ‘Mest toolbox’. In de ‘Mest toolbox’ zitten meetinstrumenten waarmee de melkveehouder op een eenvoudige manier de kwaliteit van de rectale mest, de drijfmest en het boxstrooisel meten. Zo krijgt de melkveehouder inzicht in de processen op zijn bedrijf. Hierna kan hij direct gerichte stappen ondernemen om de stikstofemissie van zijn bedrijf te verminderen! De uitdaging is enorm en de melkveehouders zijn enthousiast. Als de pH waarde van de drijfmest met 0,3 daalt, dan halveert de stikstofemissie bij dezelfde concentratie aan ammoniakale stikstof!
Meer info: op www.topmest.org www.agrosymbio.be www.dekoolstofkring.nl
TOPMEST 2024 | GOEDE MEST voor bodem en eigen portemonnee
Oktober 2024
Deze video is een stukje van een presentatie door Peter Vanhoof, welke werd opgenomen tijdens het TOPMEST symposium in Kamerik op 2 oktober 2024. Hij laat ietwat gechargeerd zien wat het verschil is tussen een natuurlijk functionerend kringloopsysteem en een hoogtechnologisch systeem. De bedoeling is een discussie op gang te brengen over welke kant we met zijn allen op willen in het voordeel van dier, bodem, mens en milieu.
Voor de andere lezingen van het topmest symposium op 2 oktober 2024 in Kamerik, ga naar www.topmest.org
Wilt u meer weten hoe hierop in te spelen op uw eigen bedrijf, ga naar www.organic-forest.org
Hebt u interesse om hierover meer te leren tijdens een cursus Boer van de Toekomst als veehouder / landbouwer of erfbetreder? Ga dan naar www.agrosymbio.org
TOPMEST 2024 | Kamerik
Oktober 2024
Korte film over het symposium ‘Top mest’ op de Beekhoeve in Kamerik op 02-10-2024. Wat is goede mest, hoe kan de boer dit bereiken en wat is de waarde hiervan. De livestream van dit symposium is terug te kijken op wwww.topmest.org. Meer info over samenwerking van agrariers in symbiose met de natuur op www.agrosymbio.be. Alles over het topmest onderzoek en de resultaten ervan op www.topmest.org Veel info over metingen in de bedrijfskringloop op www.organic-forest.org Benodigdheden voor agro ecologie op www.napagro.eu Advies op maat van je bedrijf www.latitude-advies.be
Noodkreet van een kringloopboer
April 2024
Nederlandse melkveehouders mochten, onder voorwaarden, meer dierlijke mest op grasland plaatsen dan melkveehouders in andere EU Landen (derogatie). Omdat ons land nog altijd niet voldoet aan EU-richtlijnen voor de waterkwaliteit als ook de Kritische Depositie Waarden op natuur overschrijdt, vindt Brussel weinig redenen om deze uitzondering, deze grasland-derogatie, in stand te houden. Maar het verlies van derogatie raakt nu vooral de kringloopboeren. Die moeten meer mest gaan afvoeren en kunnen daarvoor krachtvoer en kunstmest terugkopen. In deze film pleiten we voor het in stand houden van deze derogatie, sterker nog: om deze om te zetten naar een regeling kringlooplandbouw, gekoppeld aan een laag stikstof-en fosfaatbedrijfsoverschot en een hoge stikstofefficiëntie. Daarnaast is uit recent onderzoek gebleken dat via het aantal dagen en uren weidegang plus het ureum-getal, lagere ammoniakemissies goed te borgen zijn: de emissiearme bedrijfsvoering. De KringloopWijzer bestaat wettelijk niet, alleen het onderdeel BEX (Bedrijfsspecifieke Excretie) kan nu door melkveehouders gebruikt worden. Zoals Art Wolleswinkel uitlegt rekent het BEX-model het aandeel weidegras niet goed door. Deze bedrijven worden nu onvoldoende geholpen, het stuurt eerder de verkeerde kant op: naar meer mais in het rantsoen, naar minder grasland en minder weidegang. De huidige KringloopWijzer levert nu al een stoffenbalans op met het stikstof-en fosfaatbedrijfsoverschot en de stikstof-en fosfaatefficiëntie, alleen daar maakt de overheid geen gebruik van. Zo zijn er verschillende oplossingsrichtingen bij de Nederlandse overheid bekend, maar deze vinden nog altijd onvoldoende vervolg. Met deze film hopen we oplossingen voor de kringloopboeren kracht bij te zetten. Aan het woord komen Art Wolleswinkel, (melkveehouder te Renswoude), Jan Douwe van der Ploeg (emeritus hoogleraar WUR) en Frank Verhoeven (Boerenverstand).
Reduceren Stikstof? We doen het zelf!
April 2023
Een studiegroep van melkveehouders uit Gelderland hebben, via verandering in het voerspoor, de ammoniakuitstoot van hun bedrijf verlaagd. In een bijeenkomst op het bedrijf De Groote Voort worden de resultaten besproken en prijzen uitgereikt voor degene met de meeste progressie. Duur; 4,30 minuten
Meer met minder stikstofinput
Oktober 2022
Meer netto winst uit minder input. Melkveehouders die gebruik maken van de kracht van de natuur, hebben minder werk en meer rendement. Emissiearme bedrijfsvoering dankzij erkende motie van de Tweede Kamer, als alternatief voor technische stalsystemen. Kom op voor uw bedrijf en maak gebruik van deze motie.
De StikstofChallenge
Mei 2022
Oproep om te stoppen met het uitkopen van melkveehouders en om onze kostbare landbouwgrond te behouden. De kringloop herstellen en emissiearm boeren is de sleutel tot een drastische vermindering van de stikstof uitstoot.
Betaalbare landbouwgrond
April 2022
Korte film over herziening van de pachtwet. Eline Wippert en Matthias Crum zijn bedrijfsleiders van de agroecologische tuinderij ‘De Horsterhof’. De tuinderij heeft 6 ha in eigendom van Stichting Horsterhof en 1 ha is eigendom van CV De Horste.
Verschil in pacht, verschil in beheer
April 2022
Korte film over herziening van de pachtwet. Gerard en Mieke Mul zijn eigenaars van de agroecologische boerderij ‘Boterhuys’. Ze hebben 55 melkkoeien en 30 schapen. Hun land bestaat uit 28 ha eigendom, 4 ha reguliere pacht en 10 ha 1 jarige pacht.
Grond voor toekomst
April 2022
Een korte film over herziening van de pachtwet. Maria van Maanen en Klarien Klingen zijn eigenaars van agroecologische tuinderij De Wilde Peen. Hun tuinderij omvat 0,8 ha en ze hebben een 1 jarige pacht met verlenging tot 5 jaar.
De koe is geen milieuvervuiler
April 2022
Niet de veestapel halveren maar de input van stikstof halveren. Onderzoek van de VBBM (Vereniging tot Behoud van Boer en Milieu) toont aan dat het reduceren van de stikstof-input, door afbouwen van kunstmest en (soja)krachtvoer leidt tot minder stikstof in de mest. 30% stikstof reductie is haalbaar binnen 3 jaar.
Boeren met natuur
Oktober 2021
Korte film over het bijplussen van natuur en de gevolgen voor de landbouw.
Mest: afval of een prachtig product
Juni 2019
Een korte film over een bijeenkomst van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond met als thema het mestbeleid in Nederland. Aan bod komen het falen van de emissiearme vloer, het aeromix systeem, de mestinjecteur en de giertank. Duidelijk is dat er met het huidige beleid nog veel mis is en dat veranderingen en verbeteringen maar moeizaam tot stand komen.
De trukendoos van het RIVM
Februari 2019
Korte film over het meten van ammoniak in Nederland.
Manifest aanbieden aan Tweede Kamer door de VBBM
Juni 2018
Manifest en motie voor verlenging bovengronds uitrijden van mest.
De Vereniging tot Behoud van Boer&Milieu (VBBM) heeft op 19 juni een manifest aangeboden aan de vaste Kamercommissie van landbouw.
In dit manifest pleiten zij voor een toekomstbestendig mestbeleid.
De huidige koers om met technische en chemische maateregelen
milieudoelstellingen te behalen, is een doodlopende weg volgens VBBM.
De actieve vereniging van kringloopboeren is al zo’n 30 jaar pleitbezorger voor mestbeleid gestoeld op de biologie en het sturen in de bedrijfskringloop. Bovengrondse aanwending van mest is een speerpunt van de VBBM. De vereniging is van mening dat de tijd rijp is dat de overheid een alternatieve koers gaat faciliteren.
Zij vinden een bondgenoot in Tjeerd de Groot, landbouwwoordvoerder van D66, die tevens warm pleitbezorger is van kringlooplandbouw. De Groot diende op 19 juni, samen met collega Futselaar (SP) een motie in om de huidige vrijstelling voor bovengronds bemesten te continueren.
Impact van meetstation Vredepeel op het Nederlands ammoniakbeleid
Mei 2018
Een korte film over het meetstation in Vredepeel.
Het meetstation is verkeerd geplaatst waardoor de ammoniakmetingen hoger uitkomen.
Geesje Rotgers en Jaap Hanekamp hebben hierover een rapport geschreven en dat op 16 mei 2018 in Nieuwspoort is gepresenteerd.
VBBM Onderzoek, Mestinjectie versus Bovengronds
September 2017
De Vereniging tot Behoud van Boer en Milieu (VBBM) doet een proef waarbij de vruchtbaarheid van de bodem wordt bekeken voor en na bemesting. De bemesting wordt gedaan met een mestinjecteur en met een giertank.
Onderbouwing mestbeleid weg, deel 2
Januari 2017
Het ammoniakbeleid in Nederland is niet effectief.
In daadwerkelijke metingen van ammoniak in de lucht is totaal geen daling te zien van ammoniakemissies. Terwijl onderzoeken van de Wageningen Universiteit zeggen dat er een forse daling is.
Hoe kan dit? Chemicus Jaap Hanekamp en wetenschapsjournalist Marcel Crok presenteren na 2 jaar onderzoek hun rapport; Ammoniak In Nederland, Enkele kritische Wetenschappelijke Kanttekeningen.
Onderbouwing mestbeleid weg
Februari 2016
Een korte film over het ontbreken van de onderbouwing van het mestbeleid.
Jan Douwe van der Ploeg (WUR): “We schrappen het oude beleid en gaan gewoon overnieuw beginnen “
Jaap Hanekamp: “Wij hebben om meetreeksen gevraagd maar niet gekregen. Meetresultaten van voor 2003 zijn er niet meer, dus kunnen we de ammoniakemissie van verschillende technieken van bemesten niet meer reproduceren.”
Barsten in het ammoniakbastion
Oktober 2015
Een korte film over het ammoniakbeleid.
Jan Douwe van der Ploeg (WUR): “Het is echt een bastion geworden wat zich afkeert van de wereld, maar het wordt steeds duidelijker dat er enorme gaten en barsten zitten in hun redenering en bewijsvoering.”
Goede mest ruikt best
Juni 2013
Actie voor het bovengronds mest uitrijden bij boer Gijsbert Bakhuisen in Abcoude. Henk van Gerven van de SP komt langs om te ruiken welke mest de beste is.
Kinderen des velds
Mei 2013
Sjoera Dikkers, Tweede Kamerlid PvdA, en Dirk Jan Schoonman, voorzitter NMV (Nederlandse Melkveehouders Vakbond), bezoeken melkveehouder Paul Blokker op zijn bedrijf in Midwoud. Paul Blokker is al jarenlang tegenstander van de verplichte mestinjectie. In 2008 verschenen er reeds artikelen in de Telegraaf waarin Paul Blokker wordt geïnterviewd over zijn standpunt inzake de gevolgen van de mestinjectie.
Sjoera Dikkers en Dirk Jan Schoonman geven hun mening over het bovengronds mest uitrijden. Zien we de giertank ooit weer terug in het Nederlandse landschap?
Boeren hart
Februari 2013
Film over het bovengronds mest uitrijden door een Fries biologische boer, Gjalt Tjeerdsma.
Op het moment van de opnames is dit verboden en de boer krijgt dan ook een procesverbaal. Veel boeren, wetenschappers uit Wageningen en zelfs de milieupolitie zetten hier vraagtekens bij.
Na 20 jaar verplichte mestinjectie zijn er inmiddels nieuwe inzichten die een andere kijk geven op de zaak (zie ook de film: ‘Onderzoeken ammoniakemissie’).
Onderzoeken ammoniakemissie van uitgereden drijfmest
Januari 2013
Ciska Nienhuis en dr. Egbert Lantinga van Wageningen U.R. hebben onlangs onderzoek gedaan naar de ammoniakemissie van uitgereden drijfmest. Hun resultaten tonen aan dat de verschillen in ammoniakemissie van uitgereden drijfmest met een mestinjecteur of bovengronds, met de giertank, veel kleiner zijn dan tot nu toe werd aangenomen. De verplichting om mest te injecteren komt hiermee onder druk te staan.
In de film vindt u een beknopt overzicht vanaf 1993.
Fragment uit afl. 8 ‘Het land van boer Kok’ (RTV Utrecht)
Maart 2011
De overheid is niet blij met de proef, dit blijkt uit het feit dat de benodigde vergunning om bovengronds te mogen uitrijden heel lang op zich heeft laten wachten. Wim en Herman Kok mogen eindelijk weer bovengronds mest uitrijden.
Fragment uit afl. 7 ‘Het land van boer Kok’ (RTV Utrecht) Januari 2010
Samen met boeren van de VBBM zetten Wim en Herman Kok hun handtekening onder een certificaat. Het is een vrijstelling waardoor Herman en Wim mee kunnen doen aan de proef ‘Bovengronds mest aanwenden’. Hierdoor kunnen ze weer mest uitrijden met de giertank. De overheid is er niet blij mee.
Fragment uit ‘De kleine oorlog van boer Kok’ (Human) November 2006/februari 2007
Wim en Herman Kok leggen zich niet neer bij het besluit van de rechter en zoeken het hogerop. Het brengt hen bij de Minister van Landbouw Cees Veerman.
Fragment uit ‘De kleine oorlog van boer Kok’ (Human) December 2003
Na jaren van procederen volgt dan nu het telefoontje van de advocaat van de familie Kok, met de uitspraak van de rechter. Krijgen Herman, Wim en Jos Kok nu gelijk?
Fragment uit ‘De kleine oorlog van boer Kok’ (Human) Oktober 2003
Eindelijk dient het hoger beroep inzake bovengronds mest uitrijden in het Paleis van Justitie in Amsterdam.
Herman en Jos Kok gaan er vol goede moed heen.
Fragment uit ‘De kleine oorlog van boer Kok’ (Human) April 1996
De politie komt samen met Hans Verkerk van het Ministerie van Landbouw kijken wat de mestproblemen van het bedrijf van de familie Kok zijn en hoe het opgelost kan worden.
Boeren, Mest en Pacht
Hier vindt u een tijdlijn met de door ons gefilmde gebeurtenissen met betrekking tot de mestwet en andere boerenzaken.
TOPMEST 2025
November 2025
Het project TOPMEST levert! Een daling van het ammoniak emissiepotentieel met 50% kan wel en is haalbaar met management maatregelen op het bedrijf. In deze film komen 2 melkveehouders aan het woord, die door enkele eenvoudige, maar goed gekozen, ingrepen de mestkwaliteit van hun vee duidelijk hebben verbeterd. Een ruime beperking van emissiepotentieel is dus haalbaar voor iedereen, ook zonder dure investeringen. Meer info op; www.agrosymbio.be/blog/nieuws-2 of; www.topmest.org
Kennis van bodem geeft je meer
September 2025
Een gezonde bodem is de basis voor ieder melkveebedrijf. Aandacht voor de koe, het rantsoen en de mest is hiervoor enorm belangrijk. ‘Kennis van bodem geeft je meer’ is een project van Water, Land & Dijken in samenwerking met Wij.land en Landzijde. Samen met een groep van 30 veehouders is drie jaar gewerkt aan een gezonde bodem en gezonde mest. In verschillende studiegroep-bijeenkomsten is kennis uitgewisseld over maatregelen die de bedrijfskringloop volgens natuurlijke werkwijze kunnen verbeteren. Dit project is mogelijk gemaakt door Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en provincie Noord-Holland
Biofertiliser
Juni 2025
Natural Farming workshop – Maak je eigen BioFertiliser Om de omschakeling naar een meer natuur-inclusieve of regeneratieve landbouw te versnellen, kunnen boeren zelf preparaten maken die de biologie in hun bedrijfskringloop gaan versterken. Onder de verzamelnaam Natural Farming zijn wereldwijd boeren aan de slag met allerlei recepten om de plantengroei te ondersteunen. Een van de peilers van Natural Farming is het opkweken van gunstige lokale biologie. Vaak gebeurt dit via eenvoudige low cost fermentatieprocessen. In deze workshop maakt een groep boeren (onder leiding van Luc Meeuwissen van AgroSymbio) een basisrecept van melkzuur gefermenteerde bosgrond ook gekend als EM Cubana of LiFoFer. Dit ferment met gunstige biologie kan breed ingezet worden op elke boerderij : voor stalhygiëne, biologisch aanzuren van drijfmest, in de potstal, voor het verteren van groenbemesters en teeltresten, als zaadcoating, voor het natuurlijk cheleren van sporenelement, etc Wie interesse heeft in zo’n workshop, kan een bericht laten op www.agrosymbio.be
Mest Demo
Juni 2025
Op vrijdagmiddag 6 juni 2025 organiseerden de collega organisaties VBBM en NetwerkGRONDIG een DEMO bovengronds mest aanwenden. Verschillende technieken en innovaties werden live getoond op het gebied van bovengronds mest aanwenden. Een deel van de melkveehouders ziet deze manier van aanwenden als natuurlijk en onmisbaar onderdeel binnen hun bedrijf. Het was een goede gelegenheid om kennis te maken met innovaties van leden. Doorontwikkeling van de giertank en ketsplaat zijn welkom en wenselijk. De organisaties rekenen op een blijvende vrijstelling voor de groep melkveehouders, zodat zij hun mest op hun eigen wijze uit kunnen blijven rijden. Eén van de innovaties die te zien was, is ontwikkeld door de gastheer van de DEMO Jan Graveland, melkveehouder in Oudewater. Hij ontwierp samen met zijn mechanisatiebedrijf een sleepslangsysteem met baggerpomp. De bediening van de tractor voor de mestpomp en de elektrische waterpomp (voor de mestverdunning) gaat met de smartphone. De mest wordt verspreid via vier verticaal-verdelers. Met behulp van de baggerpomp wordt er direct slootwater overheen gesproeid. Naast het sleepslangsysteem zijn op de DEMO nog vier andere technieken aan het werk te zien geweest: de Moescha schwenk verteiler, die van de mest dikke druppels maakt. Deze druppel heeft een relatief kleiner oppervlak waardoor er minder stikstof vervliegt. De derde innovatie is een Ketsplaat met emissie- reducerende zijplaten, omdat de werkbreedte 12 tot 15 meteris. Dan is er de Waaier ketsplaat 2.0 met knikje te zien. Een Ketsplaat met emissie-reducerende bovenplaat ook wel exact-verdeler genoemd. En natuurlijk is de ouderwetse ketsplaat in actie te zien als symbool voor de motivaties van de melkveehouders om net als hun koeien de mest op de grond en er niet in te stoppen. Zij zijn ervan overtuigd dat dit de natuurlijke manier is voor benutting van meststoffen én een gezond bodemleven.
Reduceren stikstofemissie. De mestworkshop
April 2025
De film: ‘Reduceren stikstofemissie. De mestworkshop’ is een vervolg op de film; ‘Reduceren stikstofemissie? We doen het zelf! ‘Een studiegroep van natuurinclusieve melkveehouders in Gelderland is nu drie jaar bezig en heeft gemiddeld een stikstofreductie van 25% op hun bedrijf behaald. Dit is gelukt door management; aanpassen van het voerspoor en monitoren van boxstrooisel in de stal en de kunstmest op het land. Wat zeker ook van groot belang is of de koe het rantsoen goed kan verteren. Anders gezegd “Voer de koe, niet de mestput!’ In de mestworkshop, die is ontwikkeld door Peter Vanhoof na het TOPMEST onderzoek van vorig jaar, leren de melkveehouders te werken met de ‘Mest toolbox’. In de ‘Mest toolbox’ zitten meetinstrumenten waarmee de melkveehouder op een eenvoudige manier de kwaliteit van de rectale mest, de drijfmest en het boxstrooisel meten. Zo krijgt de melkveehouder inzicht in de processen op zijn bedrijf. Hierna kan hij direct gerichte stappen ondernemen om de stikstofemissie van zijn bedrijf te verminderen! De uitdaging is enorm en de melkveehouders zijn enthousiast. Als de pH waarde van de drijfmest met 0,3 daalt, dan halveert de stikstofemissie bij dezelfde concentratie aan ammoniakale stikstof!
Meer info: op www.topmest.org www.agrosymbio.be www.dekoolstofkring.nl
TOPMEST 2024 | GOEDE MEST voor bodem en eigen portemonnee
Oktober 2024
Deze video is een stukje van een presentatie door Peter Vanhoof, welke werd opgenomen tijdens het TOPMEST symposium in Kamerik op 2 oktober 2024. Hij laat ietwat gechargeerd zien wat het verschil is tussen een natuurlijk functionerend kringloopsysteem en een hoogtechnologisch systeem. De bedoeling is een discussie op gang te brengen over welke kant we met zijn allen op willen in het voordeel van dier, bodem, mens en milieu.
Voor de andere lezingen van het topmest symposium op 2 oktober 2024 in Kamerik, ga naar www.topmest.org
Wilt u meer weten hoe hierop in te spelen op uw eigen bedrijf, ga naar www.organic-forest.org
Hebt u interesse om hierover meer te leren tijdens een cursus Boer van de Toekomst als veehouder / landbouwer of erfbetreder? Ga dan naar www.agrosymbio.org
TOPMEST 2024 | Kamerik
Oktober 2024
Korte film over het symposium ‘Top mest’ op de Beekhoeve in Kamerik op 02-10-2024. Wat is goede mest, hoe kan de boer dit bereiken en wat is de waarde hiervan. De livestream van dit symposium is terug te kijken op wwww.topmest.org. Meer info over samenwerking van agrariers in symbiose met de natuur op www.agrosymbio.be. Alles over het topmest onderzoek en de resultaten ervan op www.topmest.org Veel info over metingen in de bedrijfskringloop op www.organic-forest.org Benodigdheden voor agro ecologie op www.napagro.eu Advies op maat van je bedrijf www.latitude-advies.be
Noodkreet van een kringloopboer
April 2024
Nederlandse melkveehouders mochten, onder voorwaarden, meer dierlijke mest op grasland plaatsen dan melkveehouders in andere EU Landen (derogatie). Omdat ons land nog altijd niet voldoet aan EU-richtlijnen voor de waterkwaliteit als ook de Kritische Depositie Waarden op natuur overschrijdt, vindt Brussel weinig redenen om deze uitzondering, deze grasland-derogatie, in stand te houden. Maar het verlies van derogatie raakt nu vooral de kringloopboeren. Die moeten meer mest gaan afvoeren en kunnen daarvoor krachtvoer en kunstmest terugkopen. In deze film pleiten we voor het in stand houden van deze derogatie, sterker nog: om deze om te zetten naar een regeling kringlooplandbouw, gekoppeld aan een laag stikstof-en fosfaatbedrijfsoverschot en een hoge stikstofefficiëntie. Daarnaast is uit recent onderzoek gebleken dat via het aantal dagen en uren weidegang plus het ureum-getal, lagere ammoniakemissies goed te borgen zijn: de emissiearme bedrijfsvoering. De KringloopWijzer bestaat wettelijk niet, alleen het onderdeel BEX (Bedrijfsspecifieke Excretie) kan nu door melkveehouders gebruikt worden. Zoals Art Wolleswinkel uitlegt rekent het BEX-model het aandeel weidegras niet goed door. Deze bedrijven worden nu onvoldoende geholpen, het stuurt eerder de verkeerde kant op: naar meer mais in het rantsoen, naar minder grasland en minder weidegang. De huidige KringloopWijzer levert nu al een stoffenbalans op met het stikstof-en fosfaatbedrijfsoverschot en de stikstof-en fosfaatefficiëntie, alleen daar maakt de overheid geen gebruik van. Zo zijn er verschillende oplossingsrichtingen bij de Nederlandse overheid bekend, maar deze vinden nog altijd onvoldoende vervolg. Met deze film hopen we oplossingen voor de kringloopboeren kracht bij te zetten. Aan het woord komen Art Wolleswinkel, (melkveehouder te Renswoude), Jan Douwe van der Ploeg (emeritus hoogleraar WUR) en Frank Verhoeven (Boerenverstand).
Reduceren Stikstof? We doen het zelf!
April 2023
Een studiegroep van melkveehouders uit Gelderland hebben, via verandering in het voerspoor, de ammoniakuitstoot van hun bedrijf verlaagd. In een bijeenkomst op het bedrijf De Groote Voort worden de resultaten besproken en prijzen uitgereikt voor degene met de meeste progressie. Duur; 4,30 minuten
Meer met minder stikstofinput
Oktober 2022
Meer netto winst uit minder input. Melkveehouders die gebruik maken van de kracht van de natuur, hebben minder werk en meer rendement. Emissiearme bedrijfsvoering dankzij erkende motie van de Tweede Kamer, als alternatief voor technische stalsystemen. Kom op voor uw bedrijf en maak gebruik van deze motie.
De StikstofChallenge
Mei 2022
Oproep om te stoppen met het uitkopen van melkveehouders en om onze kostbare landbouwgrond te behouden. De kringloop herstellen en emissiearm boeren is de sleutel tot een drastische vermindering van de stikstof uitstoot.
Betaalbare landbouwgrond
April 2022
Korte film over herziening van de pachtwet. Eline Wippert en Matthias Crum zijn bedrijfsleiders van de agroecologische tuinderij ‘De Horsterhof’. De tuinderij heeft 6 ha in eigendom van Stichting Horsterhof en 1 ha is eigendom van CV De Horste.
Verschil in pacht, verschil in beheer
April 2022
Korte film over herziening van de pachtwet. Gerard en Mieke Mul zijn eigenaars van de agroecologische boerderij ‘Boterhuys’. Ze hebben 55 melkkoeien en 30 schapen. Hun land bestaat uit 28 ha eigendom, 4 ha reguliere pacht en 10 ha 1 jarige pacht.
Grond voor toekomst
April 2022
Een korte film over herziening van de pachtwet. Maria van Maanen en Klarien Klingen zijn eigenaars van agroecologische tuinderij De Wilde Peen. Hun tuinderij omvat 0,8 ha en ze hebben een 1 jarige pacht met verlenging tot 5 jaar.
De koe is geen milieuvervuiler
April 2022
Niet de veestapel halveren maar de input van stikstof halveren. Onderzoek van de VBBM (Vereniging tot Behoud van Boer en Milieu) toont aan dat het reduceren van de stikstof-input, door afbouwen van kunstmest en (soja)krachtvoer leidt tot minder stikstof in de mest. 30% stikstof reductie is haalbaar binnen 3 jaar.
Boeren met natuur
Oktober 2021
Korte film over het bijplussen van natuur en de gevolgen voor de landbouw.
Mest: afval of een prachtig product
Juni 2019
Een korte film over een bijeenkomst van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond met als thema het mestbeleid in Nederland. Aan bod komen het falen van de emissiearme vloer, het aeromix systeem, de mestinjecteur en de giertank. Duidelijk is dat er met het huidige beleid nog veel mis is en dat veranderingen en verbeteringen maar moeizaam tot stand komen.
De trukendoos van het RIVM
Februari 2019
Korte film over het meten van ammoniak in Nederland.
Manifest aanbieden aan Tweede Kamer door de VBBM
Juni 2018
Manifest en motie voor verlenging bovengronds uitrijden van mest.
De Vereniging tot Behoud van Boer&Milieu (VBBM) heeft op 19 juni een manifest aangeboden aan de vaste Kamercommissie van landbouw.
In dit manifest pleiten zij voor een toekomstbestendig mestbeleid.
De huidige koers om met technische en chemische maateregelen
milieudoelstellingen te behalen, is een doodlopende weg volgens VBBM.
De actieve vereniging van kringloopboeren is al zo’n 30 jaar pleitbezorger voor mestbeleid gestoeld op de biologie en het sturen in de bedrijfskringloop. Bovengrondse aanwending van mest is een speerpunt van de VBBM. De vereniging is van mening dat de tijd rijp is dat de overheid een alternatieve koers gaat faciliteren.
Zij vinden een bondgenoot in Tjeerd de Groot, landbouwwoordvoerder van D66, die tevens warm pleitbezorger is van kringlooplandbouw. De Groot diende op 19 juni, samen met collega Futselaar (SP) een motie in om de huidige vrijstelling voor bovengronds bemesten te continueren.
Impact van meetstation Vredepeel op het Nederlands ammoniakbeleid
Mei 2018
Een korte film over het meetstation in Vredepeel.
Het meetstation is verkeerd geplaatst waardoor de ammoniakmetingen hoger uitkomen.
Geesje Rotgers en Jaap Hanekamp hebben hierover een rapport geschreven en dat op 16 mei 2018 in Nieuwspoort is gepresenteerd.
VBBM Onderzoek, Mestinjectie versus Bovengronds
September 2017
De Vereniging tot Behoud van Boer en Milieu (VBBM) doet een proef waarbij de vruchtbaarheid van de bodem wordt bekeken voor en na bemesting. De bemesting wordt gedaan met een mestinjecteur en met een giertank.
Onderbouwing mestbeleid weg, deel 2
Januari 2017
Het ammoniakbeleid in Nederland is niet effectief.
In daadwerkelijke metingen van ammoniak in de lucht is totaal geen daling te zien van ammoniakemissies. Terwijl onderzoeken van de Wageningen Universiteit zeggen dat er een forse daling is.
Hoe kan dit? Chemicus Jaap Hanekamp en wetenschapsjournalist Marcel Crok presenteren na 2 jaar onderzoek hun rapport; Ammoniak In Nederland, Enkele kritische Wetenschappelijke Kanttekeningen.
Onderbouwing mestbeleid weg
Februari 2016
Een korte film over het ontbreken van de onderbouwing van het mestbeleid.
Jan Douwe van der Ploeg (WUR): “We schrappen het oude beleid en gaan gewoon overnieuw beginnen “
Jaap Hanekamp: “Wij hebben om meetreeksen gevraagd maar niet gekregen. Meetresultaten van voor 2003 zijn er niet meer, dus kunnen we de ammoniakemissie van verschillende technieken van bemesten niet meer reproduceren.”
Barsten in het ammoniakbastion
Oktober 2015
Een korte film over het ammoniakbeleid.
Jan Douwe van der Ploeg (WUR): “Het is echt een bastion geworden wat zich afkeert van de wereld, maar het wordt steeds duidelijker dat er enorme gaten en barsten zitten in hun redenering en bewijsvoering.”
Goede mest ruikt best
Juni 2013
Actie voor het bovengronds mest uitrijden bij boer Gijsbert Bakhuisen in Abcoude. Henk van Gerven van de SP komt langs om te ruiken welke mest de beste is.
Kinderen des velds
Mei 2013
Sjoera Dikkers, Tweede Kamerlid PvdA, en Dirk Jan Schoonman, voorzitter NMV (Nederlandse Melkveehouders Vakbond), bezoeken melkveehouder Paul Blokker op zijn bedrijf in Midwoud. Paul Blokker is al jarenlang tegenstander van de verplichte mestinjectie. In 2008 verschenen er reeds artikelen in de Telegraaf waarin Paul Blokker wordt geïnterviewd over zijn standpunt inzake de gevolgen van de mestinjectie.
Sjoera Dikkers en Dirk Jan Schoonman geven hun mening over het bovengronds mest uitrijden. Zien we de giertank ooit weer terug in het Nederlandse landschap?
Boeren hart
Februari 2013
Film over het bovengronds mest uitrijden door een Fries biologische boer, Gjalt Tjeerdsma.
Op het moment van de opnames is dit verboden en de boer krijgt dan ook een procesverbaal. Veel boeren, wetenschappers uit Wageningen en zelfs de milieupolitie zetten hier vraagtekens bij.
Na 20 jaar verplichte mestinjectie zijn er inmiddels nieuwe inzichten die een andere kijk geven op de zaak (zie ook de film: ‘Onderzoeken ammoniakemissie’).
Onderzoeken ammoniakemissie van uitgereden drijfmest
Januari 2013
Ciska Nienhuis en dr. Egbert Lantinga van Wageningen U.R. hebben onlangs onderzoek gedaan naar de ammoniakemissie van uitgereden drijfmest. Hun resultaten tonen aan dat de verschillen in ammoniakemissie van uitgereden drijfmest met een mestinjecteur of bovengronds, met de giertank, veel kleiner zijn dan tot nu toe werd aangenomen. De verplichting om mest te injecteren komt hiermee onder druk te staan.
In de film vindt u een beknopt overzicht vanaf 1993.
Fragment uit afl. 8 ‘Het land van boer Kok’ (RTV Utrecht)
Maart 2011
De overheid is niet blij met de proef, dit blijkt uit het feit dat de benodigde vergunning om bovengronds te mogen uitrijden heel lang op zich heeft laten wachten. Wim en Herman Kok mogen eindelijk weer bovengronds mest uitrijden.
Fragment uit afl. 7 ‘Het land van boer Kok’ (RTV Utrecht)
Januari 2010
Samen met boeren van de VBBM zetten Wim en Herman Kok hun handtekening onder een certificaat. Het is een vrijstelling waardoor Herman en Wim mee kunnen doen aan de proef ‘Bovengronds mest aanwenden’. Hierdoor kunnen ze weer mest uitrijden met de giertank. De overheid is er niet blij mee.
Fragment uit ‘De kleine oorlog van boer Kok’ (Human)
November 2006/februari 2007
Wim en Herman Kok leggen zich niet neer bij het besluit van de rechter en zoeken het hogerop. Het brengt hen bij de Minister van Landbouw Cees Veerman.
Fragment uit ‘De kleine oorlog van boer Kok’ (Human)
December 2003
Na jaren van procederen volgt dan nu het telefoontje van de advocaat van de familie Kok, met de uitspraak van de rechter. Krijgen Herman, Wim en Jos Kok nu gelijk?
Fragment uit ‘De kleine oorlog van boer Kok’ (Human)
Oktober 2003
Eindelijk dient het hoger beroep inzake bovengronds mest uitrijden in het Paleis van Justitie in Amsterdam.
Herman en Jos Kok gaan er vol goede moed heen.
Fragment uit ‘De kleine oorlog van boer Kok’ (Human)
April 1996
De politie komt samen met Hans Verkerk van het Ministerie van Landbouw kijken wat de mestproblemen van het bedrijf van de familie Kok zijn en hoe het opgelost kan worden.